Όσοι κάνουμε windsurfing το έχουμε συναντήσει πολλές φορές. Εκεί που φυσάει κανονικά και η επιφάνεια της θάλασσας είναι γεμάτη από τις χαρακτηριστικές «γραμμές» του ανέμου, ξαφνικά περνάμε σε ένα σημείο όπου το πανί χάνει την πίεσή του και ο αέρας πέφτει αισθητά.
Πρόκειται για το φαινόμενο που στα αγγλικά ονομάζεται wind shadow και μπορούμε να το αποδώσουμε ως «σκιά ανέμου». Είναι ουσιαστικά μια περιοχή στην οποία ο άνεμος εξασθενεί επειδή κάποιο φυσικό ή τεχνητό εμπόδιο έχει επηρεάσει τη ροή του. Για έναν windsurfer έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η διαφορά μπορεί να είναι πολύ μεγάλη ακόμη και μέσα σε σχετικά μικρή απόσταση.
Πώς δημιουργείται το wind shadow
Όταν ο άνεμος συναντά ένα εμπόδιο, δεν συνεχίζει φυσικά ανεπηρέαστος. Αναγκάζεται να κινηθεί πάνω ή γύρω από αυτό και στην υπήνεμη πλευρά δημιουργείται μια περιοχή με ασθενέστερο και συχνά αρκετά ασταθή αέρα. Ένα τέτοιο εμπόδιο μπορεί να είναι ένας λόφος ή ένα βουνό, ένα ακρωτήρι, ένας γκρεμός, δέντρα, κτίρια κοντά στην παραλία, ένας λιμενοβραχίονας ή ακόμη και ένα μεγάλο πλοίο. Για τον windsurfer το αποτέλεσμα είναι γνώριμο: εκεί που πλανάριζε κανονικά, ξαφνικά το πανί αδειάζει και η σανίδα χάνει ταχύτητα.
Το ενδιαφέρον είναι ότι η περιοχή που επηρεάζεται μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερη από το ίδιο το εμπόδιο. Ανάλογα με τη μορφολογία και τις συνθήκες, η υπήνεμη ζώνη μπορεί να εκτείνεται σε απόσταση αρκετές φορές μεγαλύτερη από το ύψος του εμποδίου — σε ορισμένες περιπτώσεις περίπου 7 έως 15 φορές. Γι' αυτό μπορεί στην παραλία να βλέπουμε σχεδόν άπνοια, ενώ μερικές εκατοντάδες μέτρα ανοιχτά να φυσάει κανονικά ή ακόμη και πολύ δυνατά.
Πώς αναγνωρίζουμε τη σκιά ανέμου στη θάλασσα
Ένας από τους καλύτερους τρόπους για να εντοπίσουμε μια σκιά ανέμου είναι απλώς να κοιτάξουμε προσεκτικά τη θάλασσα. Όταν φυσάει, η επιφάνειά της αποκτά τις γνωστές μικρές ρυτίδες. Σε ένα σημείο όπου ο άνεμος πέφτει, το νερό γίνεται πιο λείο και γυαλιστερό. Συχνά φαίνεται σαν ένα διαφορετικό «κομμάτι» θάλασσας μέσα στη γύρω ανεμοδαρμένη επιφάνεια. Με λίγη εμπειρία αυτές οι διαφορές γίνονται εύκολα αντιληπτές και μπορούν να μας προειδοποιήσουν πριν μπούμε στη συγκεκριμένη περιοχή.
Πώς η μορφολογία της ακτής επηρεάζει τον άνεμο
Τα ακρωτήρια είναι ένα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα. Ένα μεγάλο ακρωτήρι μπορεί να κόβει σημαντικά τον άνεμο από τη μία πλευρά του, ενώ λίγο πιο έξω οι πραγματικές συνθήκες να είναι τελείως διαφορετικές. Αυτό είναι κάτι που πρέπει να έχουμε υπόψη όταν φτάνουμε σε ένα άγνωστο spot. Η εικόνα που έχουμε από την παραλία δεν αντιπροσωπεύει απαραίτητα τις συνθήκες που επικρατούν ανοιχτά. Μπορεί να ετοιμάσουμε εξοπλισμό θεωρώντας ότι ο άνεμος είναι μέτριος και, μόλις βγούμε από την προστατευμένη περιοχή, να βρεθούμε σε αρκετά περισσότερα knots. Γι' αυτό, εκτός από την πρόγνωση, έχει αξία να γνωρίζουμε τη μορφολογία του spot και να παρατηρούμε από πού ακριβώς έρχεται ο άνεμος.
Wind shadow και waterstart
Το φαινόμενο γίνεται ιδιαίτερα αισθητό όταν προσπαθούμε να κάνουμε waterstart κοντά στην ακτή και υπάρχει μεγάλο shorebreak. Τα ίδια τα κύματα μπορούν στιγμιαία να επηρεάσουν τη ροή του αέρα. Πίσω από ένα μεγάλο κύμα μπορεί να δημιουργηθεί μια μικρή περιοχή με αισθητά λιγότερο αέρα. Έτσι, ακριβώς τη στιγμή που χρειαζόμαστε πίεση στο πανί για να σηκωθούμε, ο αέρας μπορεί να μειωθεί. Μόλις όμως περάσει το κύμα, η πίεση επανέρχεται. Όποιος έχει προσπαθήσει να κάνει waterstart μέσα σε δυνατό shorebreak πιθανότατα έχει αισθανθεί αυτή την απότομη αλλαγή.
Wind shadow πίσω από πλοία και μεγάλα εμπόδια
Ένα μεγάλο ferry ή εμπορικό πλοίο αποτελεί επίσης ένα τεράστιο εμπόδιο για τη ροή του αέρα και μπορεί να δημιουργήσει σημαντική σκιά στην υπήνεμη πλευρά του. Αν βρεθούμε εκεί, μπορεί να χάσουμε απότομα μεγάλο μέρος της πίεσης στο πανί. Φυσικά, η αποφυγή της κίνησης κοντά σε μεγάλα πλοία είναι ούτως ή άλλως αυτονόητη για λόγους ασφαλείας.
Ριπές, στροβιλισμοί και αλλαγές του ανέμου
Πίσω από ένα εμπόδιο ο αέρας δεν είναι μόνο ασθενέστερος. Συχνά γίνεται και πολύ πιο ασταθής. Δημιουργούνται στροβιλισμοί και αναταράξεις, με αποτέλεσμα μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα να έχουμε λίγο αέρα, μετά μια δυνατή ριπή, αλλαγή στη διεύθυνση και στη συνέχεια πάλι αισθητή πτώση. Για το windsurfing ένας τέτοιος άνεμος μπορεί να είναι πολύ πιο κουραστικός από έναν σταθερό άνεμο της ίδιας μέσης έντασης.
Αριστερά (e): βλέπουμε το εμπόδιο από πάνω. Ο άνεμος έρχεται από αριστερά και, αφού το συναντήσει, δημιουργείται πίσω του μια περιοχή με πολύ χαμηλότερη ταχύτητα ανέμου (μπλε χρώμα). Όσο απομακρυνόμαστε από το εμπόδιο, ο άνεμος σταδιακά επανέρχεται.
Δεξιά (f): βλέπουμε το ίδιο φαινόμενο από το πλάι. Ο άνεμος περνά πάνω από το εμπόδιο, ενώ κοντά στο έδαφος και πίσω από αυτό εξασθενεί σημαντικά.
Με απλά λόγια, το μπλε τμήμα είναι η «σκιά» που αφήνει το εμπόδιο στον άνεμο. Το φαινόμενο αυτό εξηγεί γιατί στο windsurfing μπορεί να έχουμε δυνατό άνεμο και ξαφνικά, πίσω από ένα κτίριο, λόφο ή άλλο εμπόδιο, το πανί να χάσει απότομα την πίεσή του.
Πριν μπούμε στο νερό
Εκτός λοιπόν από το πόσα knots δείχνει η πρόγνωση ή το ανεμόμετρο, αξίζει να ρίχνουμε μια ματιά και στο τι βρίσκεται προς την πλευρά από την οποία έρχεται ο άνεμος. Ένας λόφος, ένα ακρωτήρι, ψηλά κτίρια ή δέντρα μπορούν να εξηγήσουν γιατί ένα συγκεκριμένο σημείο έχει πολύ λιγότερο ή πολύ πιο ριπαίο αέρα από κάποιο άλλο που βρίσκεται σχετικά κοντά. Και πάνω απ' όλα, κοιτάμε τη θάλασσα. Οι λείες περιοχές ανάμεσα στις «γραμμές» του ανέμου πολλές φορές δείχνουν ξεκάθαρα πού ο αέρας εξασθενεί. Η πρόγνωση είναι απαραίτητη, αλλά δεν μπορεί να περιγράψει όλες αυτές τις τοπικές ιδιαιτερότητες. Δύο spots που απέχουν ελάχιστα μεταξύ τους μπορεί στην πράξη να έχουν εντελώς διαφορετικές συνθήκες.
Αυτό είναι και ένα από τα πράγματα που μαθαίνει κανείς όσο αποκτά εμπειρία στο windsurfing: δεν κοιτάμε μόνο πόσο φυσάει. Μαθαίνουμε να παρατηρούμε από πού έρχεται ο αέρας και να «διαβάζουμε» τη θάλασσα.
Πηγή: www.surfertoday.com